Veel bezoekers vragen mij aan de balie: “Is er in januari of februari eigenlijk wel genoeg te doen?” Het antwoord is bijna altijd ja, maar het vraagt wat voorbereiding. Leiden heeft ook buiten het toeristische hoogseizoen een volle agenda, als je weet waar je moet kijken.
Musea die het hele jaar door de deuren openen
Leiden telt meer musea per vierkante kilometer dan vrijwel elke andere Nederlandse stad. De meeste daarvan draaien gewoon door in de rustigere maanden, en dat is juist prettig: geen lange wachtrijen, meer ruimte bij de vitrines.
Het Rijksmuseum van Oudheden aan het Rapenburg is zeven dagen per week open, ook op maandag. Dat is uitzonderlijk voor een museum van dit formaat. De vaste collectie loopt van Egyptische mummies tot Griekse beelden en Romeinse mozaïeken. De wandeling vanuit het stadscentrum duurt niet meer dan tien minuten. Neem de Breestraat, sla linksaf de Pieterskerk voorbij, en u loopt vanzelf het Rapenburg op.
Het Naturalis Biodiversity Center staat aan de Darwinweg, iets buiten de historische binnenstad. Met de fiets bent u er in een kwartier vanaf het centrum. In het laagseizoen is de parkeerplaats ruim beschikbaar. Het museum heeft een permanente collectie over evolutie en natuur, aangevuld met wisselende tentoonstellingen. Kinderen zijn hier doorgaans meteen geboeid door de opgezette dieren en de dinosaurusskelet die centraal in de hal staat.
Voor wie meer van geschiedenis houdt: het Stedelijk Museum De Lakenhal is na een grondige renovatie heropend en toont schilderijen van Leidse meesters, waaronder vroeg werk van Rembrandt. Het museum is gevestigd aan de Oude Singel, op loopafstand van de Beestenmarkt. Op rustige winterdagen kunt u er echt de tijd nemen voor elk doek.
De Hortus Botanicus in de koude maanden
De Hortus Botanicus Leiden is de oudste botanische tuin van Nederland en dateert uit 1590. Veel bezoekers denken dat de tuin in de winter gesloten is, maar dat klopt niet. De buitentuin is weliswaar soberder dan in de zomer, maar de kassen zijn het hele jaar door open en bieden een welkome warmte op een grijze dag.
In de tropische kas groeien palmen, bananenbomen en varens die u doen vergeten dat het buiten vriest. De tuin bevindt zich aan de Rapenburg, vlak naast de universiteitsgebouwen. Openingstijden in het laagseizoen zijn doorgaans van tien tot vijf, maar controleer dit altijd op de website van de Hortus zelf, want op feestdagen gelden soms andere tijden.
Een bezoek aan de Hortus combineert u goed met een wandeling langs de grachten. Vanuit de tuin loopt u in vijf minuten naar de Pieterskerk, en van daaruit bent u zo in de Breestraat voor een kop koffie. De sfeer in Leiden is in januari en februari rustiger dan in de zomer, maar de cafés en eetgelegenheden langs de Nieuwe Rijn zijn vrijwel allemaal open.
Grachtenrondvaarten en wandelen langs het water
In het hoogseizoen staan er rijen bij de aanlegsteigers voor een grachtenrondvaart. In het laagseizoen is dat anders. Sommige aanbieders varen ook in de winter, maar op een beperkt schema. Informeer vooraf of er een rondvaart vertrekt op het moment dat u in de stad bent. De meeste boten vertrekken vanuit de Beestenmarkt of de Aalmarkt, beide op loopafstand van de binnenstad.
Als de rondvaarten niet varen, is een wandeling langs het water een goed alternatief. De route langs de Oude Rijn en de Nieuwe Rijn biedt mooie doorkijkjes op historische panden en bruggetjes. Begin bij de Koornbrug, loop richting de Vismarkt en sla dan linksaf langs het water. U passeert vanzelf de Waag en een aantal kleine galerijen die ook buiten het seizoen open zijn.
Leiden heeft ook een aantal evenementen die specifiek in het laagseizoen vallen. Het Leidse Ontzet op 3 oktober is het bekendste, maar ook in februari en maart zijn er kleinere culturele programma’s in theaters en kerken. Kijk op de website van de gemeente of de VVV voor de actuele agenda. Soms zijn er concerten in de Pieterskerk of lezingen in de universiteitsgebouwen die voor publiek toegankelijk zijn.
Parkeren in de Leidse binnenstad
Dit is een vraag die ik dagelijks meerdere keren hoor: “Waar kan ik mijn auto kwijt?” Leiden heeft een compacte binnenstad en parkeren vraagt enige planning.
De meest gebruikte parkeergarages zijn:
- Parkeergarage Haarlemmerstraat: centrale ligging, op loopafstand van de Breestraat en het Rapenburg. Inrijhoogte is beperkt, dus met een hoogdak of bestelbus beter een andere optie kiezen.
- Parkeergarage Morspoort: iets verder van het centrum, maar ruim en betaalbaar. Vanuit de garage loopt u in tien minuten naar de Pieterskerk.
- Parkeergarage Lammermarkt: aan de rand van de binnenstad, dicht bij het station en de Beestenmarkt. Handig als u ook met de trein reist of afreist.
- Parkeerterrein Haagweg: voor wie een grotere auto of camper heeft, is dit een optie aan de zuidkant van de stad. Vanaf hier rijdt een bus richting centrum.
- Straatparkeren met vergunning: in de meeste straten rondom de binnenstad geldt betaald parkeren of een vergunningenstelsel. Controleer de borden goed, want de regels verschillen per wijk.
In het laagseizoen zijn de garages minder vol dan in de zomer, maar op zaterdagen en koopzondagen kan het ook in januari druk zijn. Rijd bij voorkeur vóór tien uur ‘s ochtends de stad in als u zeker wilt zijn van een plek.
Wie met de trein komt, heeft het makkelijker. Het Centraal Station ligt op tien minuten lopen van de Breestraat. Vanuit Amsterdam Centraal rijdt u in ongeveer 35 minuten naar Leiden. Vanuit Den Haag is het nog korter: zo’n 15 minuten per intercity.
Het is ook goed om te weten dat Leiden op bepaalde dagen herdenkingen en bijzondere bijeenkomsten organiseert die veel lokaal verkeer aantrekken. Rondom zulke momenten, zoals stadsgedenkdagen of universitaire plechtigheden, is het verstandig om vroeg te komen of voor openbaar vervoer te kiezen. Voor wie bloemen wil meenemen naar een herdenkingslocatie of een begraafplaats in de buurt, bieden lokale bloemisten in de binnenstad een ruim assortiment; voor meer informatie over rouwboeketten kunt u ook online terecht.
Veelgestelde vragen over een weekend Leiden
Is Leiden het hele jaar door de moeite waard als bestemming?
Ja, zeker. De musea zijn vrijwel allemaal het hele jaar open, en de historische binnenstad verandert niet met de seizoenen. In het laagseizoen is het rustiger, wat voor veel bezoekers juist prettig is. U heeft meer ruimte in de musea en de wachttijden bij populaire plekken zijn korter. De horeca is in de winter iets vroeger gesloten, maar de meeste restaurants en cafés zijn ook op doordeweekse avonden open.
Welke musea zijn gratis toegankelijk in Leiden?
De meeste musea in Leiden vragen een entreeprijs. Met een Museumkaart zijn veel musea gratis toegankelijk, waaronder het Rijksmuseum van Oudheden, Naturalis en De Lakenhal. De kaart is landelijk geldig en betaalt zich snel terug als u meerdere musea bezoekt. Kinderen tot en met achttien jaar krijgen bij sommige musea gratis toegang; check dit per museum, want de regels verschillen.
Hoe bereik ik de Hortus Botanicus vanuit het centrum?
De Hortus ligt aan het Rapenburg, een van de mooiste grachten van Leiden. Vanuit de Breestraat loopt u via de Pieterskerk of de Kloksteeg in ongeveer acht minuten naar de ingang. Er is geen parkeerplaats direct bij de Hortus; parkeer uw auto in een van de centrale garages en loop de rest. Met de fiets kunt u stallen bij de rekken aan het begin van het Rapenburg.